• Doradztwo zawodowe

  • Doradztwo zawodowe

            • Doradztwo zawodowe

            • Świadomy wybór kierunku kształcenia oraz przyszłej drogi zawodowej przez uczniów jest jednym z kluczowych elementów skutecznie realizowanego procesu edukacyjnego. Na potrzebę wspierania młodych ludzi w trafnym wyborze zawodu wskazują również pracodawcy, którzy podkreślają znaczenie odpowiedniego przygotowania uczniów do funkcjonowania na rynku pracy.

              Kluczowe rozwiązania dotyczące doradztwa zawodowego w systemie oświaty określa art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Doradztwem zawodowym objęci są uczniowie wszystkich szkół publicznych i niepublicznych (z wyjątkiem szkół artystycznych), a także wychowankowie publicznych i niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego.

              Ustawa określa zarówno istotę doradztwa zawodowego, jak i jego cele na poszczególnych etapach edukacyjnych, wyróżniając:

              • preorientację zawodową – realizowaną w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych formach wychowania przedszkolnego. Jej celem jest wstępne zapoznanie dzieci z wybranymi zawodami oraz pobudzanie i rozwijanie ich zainteresowań i uzdolnień;

              • orientację zawodową – prowadzoną w klasach I–VI szkoły podstawowej, której celem jest dalsze poznawanie przez uczniów różnych zawodów, kształtowanie pozytywnych postaw wobec pracy i edukacji oraz rozwijanie zainteresowań i predyspozycji;

              • zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego – realizowane w klasach VII i VIII szkoły podstawowej oraz w wybranych szkołach ponadpodstawowych.

              Doradztwo zawodowe realizowane jest w szczególności podczas:

              • zajęć edukacyjnych wychowania przedszkolnego,

              • obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego lub zawodowego,

              • zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu, prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

              • zajęć z wychowawcą klasy.

              Za realizację doradztwa zawodowego odpowiedzialni są przede wszystkim doradcy zawodowi, ale także nauczyciele przedmiotów, wychowawcy klas oraz specjaliści szkolni, w tym pedagodzy i psycholodzy.

              Podstawy prawne i organizacja doradztwa zawodowego

              W rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego określono treści programowe dla poszczególnych etapów edukacyjnych i typów szkół, sposób realizacji doradztwa zawodowego oraz zadania doradcy zawodowego. Dokument ten podkreśla rolę doradztwa zawodowego w przygotowaniu uczniów do świadomego wyboru zawodu i kierunku dalszego kształcenia.

              Treści programowe zawarte w załącznikach do rozporządzenia tworzą spójny system działań, którego celem jest zapewnienie uczniom wsparcia szkoły w podejmowaniu świadomych decyzji edukacyjnych i zawodowych.

              Zostały one opracowane przez ekspertów z zakresu poradnictwa zawodowego, przedstawicieli szkół, organów prowadzących, pracodawców, związków zawodowych oraz instytucji rynku pracy w ramach projektu „Efektywne doradztwo edukacyjno-zawodowe dla dzieci, młodzieży i dorosłych”, realizowanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie.

              Rozporządzenie nakłada na szkoły obowiązek opracowania programu realizacji doradztwa zawodowego na dany rok szkolny, uwzględniającego wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego. Program ten powinien obejmować wszystkie działania związane z realizacją doradztwa zawodowego w szkole, z podziałem na poszczególne oddziały oraz określać:

              • tematykę działań,

              • metody i formy realizacji,

              • terminy realizacji,

              • osoby odpowiedzialne za ich przeprowadzenie,

              • podmioty współpracujące ze szkołą.

              Istotnym elementem programu jest także włączenie rodziców w działania doradcze, m.in. poprzez organizowanie spotkań informacyjnych i warsztatów.

              Współpraca szkoły z otoczeniem

              W realizacji doradztwa zawodowego szkoły i przedszkola mogą współpracować z:

              • pracodawcami i organizacjami pracodawców,

              • samorządami gospodarczymi,

              • stowarzyszeniami i samorządami zawodowymi,

              • instytucjami rynku pracy.

              W ramach tej współpracy możliwe jest organizowanie wizyt zawodoznawczych, które pozwalają uczniom poznać środowisko pracy w wybranych zawodach.

              Nowoczesne technologie wspierające doradztwo zawodowe

              Istotnym wsparciem w procesie doradztwa zawodowego są nowoczesne narzędzia cyfrowe i zasoby edukacyjne.

              Na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (www.zpe.gov.pl) udostępniane są materiały multimedialne wspierające proces doradztwa zawodowego, w tym:

              • filmy,

              • materiały informacyjne o zawodach,

              • materiały w technologii VR.

              Z zasobów tych mogą korzystać nauczyciele, uczniowie oraz ich rodzice podczas podejmowania decyzji dotyczących wyboru zawodu i dalszego kształcenia.

              Dodatkowym źródłem informacji jest portal infozawodowe.men.gov.pl, który zawiera:

              • opisy zawodów,

              • informacje o kształceniu zawodowym,

              • wykaz szkół prowadzących kształcenie zawodowe,

              • informacje o kwalifikacyjnych kursach zawodowych,

              • aktualności dotyczące rynku pracy i edukacji zawodowej.

              Nowelizacja rozporządzenia w sprawie doradztwa zawodowego

              20 stycznia 2026 r. podpisano rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego.

              Nowelizacja wynika z konieczności dostosowania systemu doradztwa zawodowego do zmieniających się realiów rynku pracy oraz uwzględnienia nowych narzędzi i rozwiązań funkcjonujących w systemie oświaty.

              Wśród najważniejszych zmian znalazły się m.in.:

              • uwzględnienie roli branżowych centrów umiejętności jako miejsc realizacji wizyt zawodoznawczych,

              • wykorzystanie narzędzi analitycznych dotyczących rynku pracy, takich jak:

                • prognoza zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego,

                • prognozy przygotowywane na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy,

                • monitoring karier absolwentów szkół ponadpodstawowych,

              • zwiększenie udziału rodziców w procesie doradczym poprzez warsztaty i działania wspierające planowanie ścieżki kariery uczniów,

              • rozwijanie współpracy szkół z pracodawcami i organizowanie wizyt w potencjalnych miejscach zatrudnienia absolwentów,

              • szersze wykorzystanie narzędzi cyfrowych i zasobów internetowych w procesie doradztwa zawodowego.

              Aktualizacja treści programowych

              Nowelizacja rozporządzenia przewiduje również rozszerzenie treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla:

              • klas VII i VIII szkół podstawowych,

              • branżowych szkół I stopnia,

              • liceów ogólnokształcących,

              • techników,

              • branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych oraz szkół dla dorosłych.

              Wprowadzono m.in. zagadnienia związane z:

              • kompetencjami cyfrowymi i nowymi technologiami, w tym sztuczną inteligencją,

              • analizą wymagań rynku pracy i oczekiwań pracodawców,

              • przygotowaniem dokumentów aplikacyjnych (CV i list motywacyjny),

              • przygotowaniem do rozmowy kwalifikacyjnej,

              • analizą prognoz zapotrzebowania na pracowników,

              • możliwościami zdobywania kwalifikacji w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji.

              Wejście w życie przepisów

              Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego wejdzie w życie 1 września 2026 r.

              Wprowadzone zmiany mają na celu zwiększenie skuteczności działań doradczych oraz lepsze przygotowanie uczniów do podejmowania świadomych decyzji edukacyjnych i zawodowych w dynamicznie zmieniającym się świecie pracy.